Extreme Ownership dạy FDE điều gì khi deployment ở khách đi chệch
Nguyên tắc của hai cựu SEAL giúp FDE giữ buổi họp sự cố ở việc sửa, thay vì đi tìm người để đổ lỗi.

Tóm tắt nhanh
- Extreme Ownership của Jocko Willink và Leif Babin, bản bìa cứng ra năm 2015, dùng chuyện chiến đấu của SEAL ở Ramadi để dạy lãnh đạo.
- Với FDE, giá trị lớn nhất của sách là phản xạ không đổ lỗi, vì đổ lỗi kéo buổi họp sự cố về chuyện ai sai thay vì việc cần làm.
- Nhận trách nhiệm không có nghĩa là làm một mình: phải làm rõ ưu tiên để phía khách tự thực thi được khi bạn vắng mặt.
“Không có đội tệ, chỉ có lãnh đạo tệ.” Jocko Willink và Leif Babin nhắc lại câu đó trong một bài phỏng vấn năm 2016 của Business Insider, đăng lại trên Yahoo Finance. Nghe như khẩu hiệu, nhưng câu ấy gói gần trọn tinh thần cuốn sách hai người viết trước đó một năm.
Cuốn sách là Extreme Ownership: How U.S. Navy SEALs Lead and Win. St. Martin’s Press phát hành bản bìa cứng 320 trang ngày 20/10/2015, còn bản điện tử trên Apple Books ra ngày 21/11/2017.
Hai tác giả từng cùng phục vụ trong SEAL Task Unit Bruiser, đơn vị mà nhà bán sách mô tả là được trao nhiều huân chương nhất trong Chiến tranh Iraq và góp phần vào chiến thắng ở Ramadi. Sau này họ đồng sáng lập Echelon Front, một công ty tư vấn lãnh đạo, với Willink làm CEO và Babin làm President.
Với một FDE, đây là cuốn sách về khoảnh khắc khó nhất của nghề: khi dự án ở khách đi chệch và quanh bạn có sẵn rất nhiều người để đổ lỗi.
Đội product, đội dữ liệu của khách, nhà cung cấp hạ tầng, ai cũng có thể là lý do. Kỹ năng mà sách rèn là điều hành một engagement đang trục trặc mà không để nó sa vào chuyện tìm thủ phạm.
Đổ lỗi làm cuộc họp dừng lại
Sách kể lại kinh nghiệm dẫn dắt Task Unit Bruiser ở Ramadi rồi đem áp vào kinh doanh và đời sống, với một luận điểm rõ ràng: lãnh đạo ở mọi cấp là yếu tố quan trọng nhất quyết định đội thành hay bại. Theo cách Echelon Front diễn đạt, khi có chuyện hỏng thì bạn chịu trách nhiệm, không viện cớ, không có ai khác để đổ lỗi.
Một bài trên blog của Conductor năm 2018 đưa ý này về môi trường công ty phần mềm và gói cách xử lý thành ba bước khi sự việc hỏng: nhận trách nhiệm, tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra, rồi xây giải pháp.
Một ví dụ giả định cho thấy sự khác biệt. Tuần thứ ba của deployment, agent phân loại ticket của khách tụt độ chính xác vì đội dữ liệu bên họ đổi định dạng ticket mà không báo trước.
Nếu bạn mở buổi họp bằng câu “bên anh đổi schema mà không nói”, buổi họp sẽ xoay quanh chuyện ai sai, và chẳng ai rời phòng với một việc cụ thể.
Còn nếu bạn nói: “Lẽ ra pipeline của đội triển khai phải có bước kiểm tra schema trước khi dữ liệu đi vào. Nguyên nhân là định dạng mới ở trường X. Bản sửa sẽ xong vào thứ Năm, kèm bước kiểm tra để chuyện này không lặp lại.” Sự thật vẫn vậy, nhưng cuộc họp chuyển sang việc cần làm.
Echelon Front gợi ý một câu hỏi để tự soi mình trước khi nhìn sang người khác: “How is this my fault?”, tức là lỗi này là của mình ở chỗ nào. Xét vai trò của bản thân xong mới tìm cách sửa để lỗi không lặp lại. Với kỹ sư giỏi, đây thường là phần khó nhất, vì về mặt kỹ thuật bạn hay đúng.
Nhận trách nhiệm có nghĩa là làm một mình?
Không. Định nghĩa của Conductor cho thấy vì sao: Extreme Ownership là sở hữu mọi thứ trong thế giới của bạn, kể cả những việc bạn không trực tiếp kiểm soát. Bạn không ra lệnh được cho đội dữ liệu của khách, nhưng bạn có thể chủ động kéo họ vào cùng sửa.
Trong ví dụ trên, lo trọn giải pháp nghĩa là chính bạn mời đội dữ liệu của khách thống nhất quy trình báo trước khi đổi định dạng, và báo về đội product rằng sản phẩm thiếu bước kiểm tra đầu vào. Bạn nhận trách nhiệm cho việc phối hợp, không nhận phần việc của người khác về mình.
Echelon Front còn nhấn mạnh việc làm rõ và đơn giản hóa ưu tiên: nếu đội không hiểu hoặc không nhớ điều bạn nói, lỗi không nằm ở họ. Vậy nếu đội khách không biết phải báo trước khi đổi schema, rất có thể chưa ai nói với họ điều đó một cách rõ ràng, và người lẽ ra phải nói là bạn.
Làm thay khách là cái bẫy dễ sa nhất
Lỗi phổ biến nhất là hiểu “nhận toàn bộ trách nhiệm” thành lặng lẽ làm thay. Đội dữ liệu của khách chậm, bạn tự viết luôn script chuyển đổi; người phụ trách bên khách không duyệt kịp, bạn tự quyết. Sự cố tạm qua, nhưng đội khách không học được gì và vẫn phụ thuộc vào bạn.
Echelon Front mô tả kết quả mong muốn theo hướng ngược lại: khi người lãnh đạo nhận trách nhiệm, đội thôi viện cớ và bắt tay thực thi. Đội khách không thực thi được gì nếu bạn đã làm thay hết.
Phép thử đơn giản: sau mỗi lần nhận trách nhiệm, hỏi xem đội khách có làm được việc này khi bạn vắng mặt không. FDE nào rồi cũng rời khách hàng; nếu câu trả lời là không, bạn mới xử lý được triệu chứng.
Ai nên đọc, và đọc thế nào cho có ích?
Sách phù hợp nhất với hai nhóm người đọc. Nhóm đầu là FDE bắt đầu tự điều hành engagement, khi bạn chịu trách nhiệm cho kết quả ở khách chứ không chỉ cho đoạn code bạn viết. Nhóm sau là kỹ sư phần mềm muốn chuyển sang FDE, vì bước nhảy lớn nhất chính là từ sở hữu code sang sở hữu kết quả.
Nên đọc với một lưu ý: đây là chuyện chiến trường, và việc chuyển nó thành bài học ở công ty khách là phần của bạn. Đọc xong nguyên tắc cốt lõi, hãy mở lại sự cố gần nhất của bạn và tự hỏi phần nào nằm trong phạm vi bạn, trước khi đọc tiếp.
Sách cũng có ích khi tìm việc. Nếu buổi phỏng vấn yêu cầu bạn kể về một dự án đi chệch, hãy kể đúng theo chuỗi ba bước ở trên và thêm điều bạn đã đổi để lỗi không lặp lại.
Trên CV, một dòng mô tả deployment bạn đã cứu, nêu rõ bạn chịu trách nhiệm phần nào, nói với nhà tuyển dụng nhiều điều hơn cả một danh sách công nghệ.
Lần tới khi một deployment trục trặc, hãy bắt đầu từ câu hỏi khó chịu nhất trong sách: lỗi này là của bạn ở chỗ nào?
Bài này có hữu ích không?
Cảm ơn bạn đã góp ý!
6 nguồn
- Extreme Ownership – Leadership Now
- Extreme Ownership – Apple Books · 2017-11-21
- About – Echelon Front
- What Are Extreme Ownership Leadership Strategies? – Echelon Front
- Former Navy SEAL commanders explain why 'there are no bad teams, only bad leaders' · 2016-10-02
- Effective Leadership Through Extreme Ownership – Conductor · 2018-05-11