# System prompt nào trụ được khi phòng ban thứ hai xin dùng chung

> Tách thành bốn lớp vai trò, chính sách, ngữ cảnh khách và cấu hình phòng ban, mỗi phòng mới chỉ tốn thêm một khối cấu hình thay vì một bản sao.

Bản gốc: https://fdetimes.net/vi/bach-khoa/thuc-hanh-system-prompt-nhieu-lop-cho-tro-ly-cua-khach/

Thử hình dung: trợ lý nội bộ bạn dựng cho phòng chăm sóc khách hàng đã chạy ổn được vài tuần. Rồi trưởng phòng kế toán ghé qua hỏi: "Phòng tôi dùng chung được không?"

Lúc này bạn có hai lựa chọn. Một là sao chép prompt ra bản thứ hai rồi sửa, từ đó nuôi hai bản tách rời nhau mãi mãi. Hai là tổ chức lại prompt thành từng lớp, để mỗi phòng mới chỉ tốn thêm một khối cấu hình.

Đây là tình huống FDE gặp rất sớm khi làm việc tại khách hàng, và cách thứ hai mới trụ được khi phòng thứ ba, thứ tư xếp hàng. Bài này đi qua từng bước để dựng một prompt như thế.

Bạn chỉ cần một trình soạn thảo văn bản và một giao diện chat hoặc playground bất kỳ để chạy thử. Code minh họa được viết bằng Python thuần và đã giản lược, không gọi tới API của nhà cung cấp nào.

## Bạn sẽ dựng cái gì?

Khách hàng trong bài là một công ty logistics giả định, có hai phòng dùng chung trợ lý nội bộ: chăm sóc khách hàng (CSKH) và kế toán. Prompt sẽ có bốn lớp.

Lớp vai trò nói trợ lý là ai. Lớp chính sách nêu những gì được và không được làm. Lớp ngữ cảnh khách hàng mô tả công ty, còn lớp cấu hình phòng ban thay đổi theo người đang dùng.

Prompt Engineering Guide của DAIR.AI lưu ý rằng không phải prompt nào cũng cần đủ mọi thành phần, và cách tổ chức tùy vào bài toán. Vì thế, hãy coi bốn lớp là khung xuất phát; bài toán không cần lớp nào thì bạn cứ bỏ lớp đó.

## Bước 1: viết lớp vai trò như thể chỉ được viết một câu

Hướng dẫn prompting của Anthropic cho biết chỉ một câu gán vai trò trong system prompt cũng đủ để định hướng hành vi và giọng điệu của Claude. Learn Prompting định nghĩa phần vai trò là gán cho AI một persona hoặc một góc nhìn cụ thể. Bạn hãy viết câu quan trọng nhất trước:

```xml
<role>
Bạn là trợ lý nội bộ của một công ty logistics, hỗ trợ nhân viên tra cứu quy trình và soạn phản hồi.
</role>
```

**Kiểm tra:** hỏi cùng một câu ("Đơn hàng trễ thì làm gì?") trong hai trường hợp, có và không có thẻ ``. Câu trả lời có vai trò phải nói đúng giọng của người trong công ty, thay vì giọng tư vấn chung chung.

Lớp vai trò ở cấp công ty cần được giữ ở mức rộng. Vai trò chi tiết của từng phòng sẽ nằm ở bước 4.

## Bước 2: viết chính sách kèm chữ "vì"

Cám dỗ thường gặp ở bước này là viết một chuỗi "KHÔNG được..." dài dằng dặc mà không giải thích gì. Anthropic khuyên nên nói rõ bối cảnh hoặc động cơ phía sau mỗi chỉ dẫn, tức là giải thích vì sao hành vi đó quan trọng, để Claude hiểu đúng mục tiêu của bạn.

```xml
<policies>
  <policy>Không đưa số tài khoản ngân hàng của khách vào câu trả lời, vì nội dung chat có thể bị chuyển tiếp ra ngoài.</policy>
  <policy>Khi không chắc về quy trình, nói rõ là không chắc và chỉ người cần hỏi, vì nhân viên sẽ làm theo nguyên văn câu trả lời.</policy>
</policies>
```

**Kiểm tra:** đưa ra một câu hỏi không có trong danh sách, chẳng hạn hỏi số điện thoại cá nhân của khách. Nếu model hiểu lý do "có thể bị chuyển tiếp ra ngoài", nó sẽ tự thận trọng với số điện thoại dù bạn chưa hề viết luật cho trường hợp này. Lý do chính là thứ giúp chính sách suy rộng ra được.

**Điểm mấu chốt:** Một luật có kèm lý do sẽ xử được cả những tình huống bạn chưa kịp nghĩ tới.

## Bước 3: tách ngữ cảnh khách hàng khỏi chỉ dẫn

Anthropic khuyên đặt mỗi loại nội dung vào một thẻ riêng, ví dụ ``, ``, ``, để model ít hiểu nhầm hơn. Ngữ cảnh khách hàng là phần dễ bị lẫn với chỉ dẫn nhất. Một câu như "công ty ưu tiên khách doanh nghiệp" có thể là một sự thật mô tả công ty, nhưng cũng có thể bị model đọc thành mệnh lệnh.

```xml
<customer_context>
  Công ty có hai nhóm khách: cá nhân và doanh nghiệp.
  Hệ thống quản lý đơn hàng nội bộ gọi là "hệ thống vận đơn".
</customer_context>
```

**Kiểm tra:** đọc lại từng dòng trong thẻ này. Dòng nào đọc lên giống một mệnh lệnh thì chuyển nó sang ``. Thẻ ngữ cảnh chỉ nên chứa các sự thật.

## Bước 4: lớp phòng ban là phần duy nhất thay đổi

Đây là lớp chứa toàn bộ phần khác biệt giữa các phòng. Anthropic khuyên dùng tên thẻ nhất quán và mang tính mô tả cho mọi prompt, và nên lồng thẻ khi nội dung có phân cấp.

Theo Learn Prompting, mỗi vai trò cho ra kết quả khác nhau, sát với góc nhìn của vai trò đó, còn định dạng đầu ra là một phần riêng của prompt, có nhiệm vụ buộc câu trả lời theo một cấu trúc nhất định.

```xml
<department_config>
  <department_role>Bạn hỗ trợ nhân viên phòng kế toán đối soát hóa đơn vận chuyển.</department_role>
  <main_instruction>Trả lời câu hỏi đối soát dựa trên quy trình trong ngữ cảnh.</main_instruction>
  <output_format>Bảng gồm: mã đơn, số tiền, trạng thái đối soát, ghi chú.</output_format>
</department_config>
```

Thẻ `` không phải để trang trí. Learn Prompting cảnh báo rằng thiếu một chỉ dẫn rõ ràng thì AI dễ trả lời chung chung hoặc lạc đề. Với phòng CSKH, bạn giữ nguyên tên ba thẻ con, chỉ thay nội dung, ví dụ định dạng đầu ra là một đoạn trả lời khách ngắn và lịch sự.

Bảng dưới cho thấy hai phòng chỉ khác nhau ở đâu:

| Thẻ con | Kế toán | CSKH |
|---|---|---|
| `department_role` | Hỗ trợ đối soát hóa đơn | Hỗ trợ soạn phản hồi khách |
| `main_instruction` | Trả lời câu hỏi đối soát | Soạn câu trả lời cho khiếu nại |
| `output_format` | Bảng bốn cột | Đoạn văn ngắn gửi khách |

Ba lớp phía trên giữ nguyên cho cả hai phòng. Khi cần thêm phòng thứ ba, bạn chỉ viết thêm một khối ``.

## Bước 5: thêm ví dụ và chính sách riêng, rồi ráp lại bằng code

Anthropic khuyên ví dụ phải sát với bài toán và đủ đa dạng, đồng thời bọc trong thẻ `` (nhiều ví dụ thì gom vào ``) để Claude phân biệt được đâu là ví dụ, đâu là chỉ dẫn. Ví dụ nên đặt bên trong ``, vì một câu trả lời mẫu của kế toán chẳng có ích gì cho CSKH.

Chính sách chỉ áp dụng cho một phòng cũng nên nằm cùng chỗ đó, trong một thẻ con như ``, và vẫn kèm chữ "vì" như ở bước 2. Đoạn code dưới đây đã giản lược, chỉ để cho thấy cách các mảnh của một phòng được ráp vào phần dùng chung:

```python
# Minh họa, giản lược: ghép lớp dùng chung với cấu hình của một phòng
SHARED = "<role>...</role>\n<policies>...</policies>\n<customer_context>...</customer_context>"

DEPTS = {
    "ke_toan": {
        "department_role": "Bạn hỗ trợ nhân viên phòng kế toán đối soát hóa đơn vận chuyển.",
        "main_instruction": "Trả lời câu hỏi đối soát dựa trên quy trình trong ngữ cảnh.",
        "output_format": "Bảng gồm: mã đơn, số tiền, trạng thái đối soát, ghi chú.",
        "department_policies": [
            "Không ghi 'Đã đối soát' khi hệ thống vận đơn chưa có trạng thái, vì kế toán ghi sổ theo câu trả lời."
        ],
        "examples": [
            "Hỏi: Đơn VD-0001 đối soát chưa? Trả lời: | VD-0001 | ... | Đã đối soát | |"
        ],
    },
}

def build_prompt(dept: str) -> str:
    c = DEPTS[dept]
    policies = "\n".join(f"    <policy>{p}</policy>" for p in c["department_policies"])
    examples = "\n".join(f"    <example>{e}</example>" for e in c["examples"])
    return f"""{SHARED}
<department_config>
  <department_role>{c['department_role']}</department_role>
  <main_instruction>{c['main_instruction']}</main_instruction>
  <output_format>{c['output_format']}</output_format>
  <department_policies>
{policies}
  </department_policies>
  <examples>
{examples}
  </examples>
</department_config>"""
```

**Kiểm tra:** chạy `print(build_prompt("ke_toan"))` và đọc kết quả. Mỗi thẻ mở phải có thẻ đóng, và chính sách riêng của kế toán không được lọt vào khối `` dùng chung.

Giờ hãy xem kết quả trông thế nào. Thử hình dung nhân viên kế toán hỏi "Đơn VD-1023 đã đối soát chưa?". Với một prompt chỉ có ba lớp dùng chung, câu trả lời giả định có thể chỉ là một đoạn chung chung:

```text
Để kiểm tra đơn đã đối soát chưa, bạn có thể xem trong hệ thống
hoặc liên hệ bộ phận liên quan.
```

Khi thêm khối kế toán, cùng câu hỏi đó (vẫn là minh họa giả định) sẽ cho ra đúng bảng bốn cột mà phòng này cần:

```text
| Mã đơn  | Số tiền | Trạng thái đối soát | Ghi chú                                                          |
| VD-1023 | —       | Chưa xác định       | Hệ thống vận đơn chưa có trạng thái, hỏi người phụ trách đối soát |
```

Ô cần nhìn là "Trạng thái đối soát": model ghi "Chưa xác định" chứ không tự điền "Đã đối soát" cho đủ bảng, vì chính sách riêng của kế toán cấm làm vậy. Ô số tiền để trống thay vì một con số bịa ra, còn lời nhắc hỏi người phụ trách ở cột "Ghi chú" đến từ chính sách chung về việc nói rõ khi không chắc.

**Kiểm tra thêm:** nếu câu trả lời bắt đầu chép gần nguyên văn ví dụ, thì các ví dụ của bạn quá giống nhau. Hãy thay một ví dụ bằng một tình huống khác hẳn.

## Bước 6: phép thử đồng nghiệp

Anthropic đưa ra một "quy tắc vàng": đưa prompt cho một đồng nghiệp gần như không biết gì về nhiệm vụ và nhờ họ làm theo. Nếu họ bối rối thì Claude cũng sẽ bối rối.

Bạn nên nhờ một người không làm dự án đọc toàn bộ prompt, rồi đóng vai trợ lý của phòng kế toán. Mỗi lần họ hỏi "cái này nghĩa là gì?" là bạn đã tìm ra một dòng cần viết lại.

## Những lỗi hay gặp

Lỗi đầu tiên là đổi tên thẻ giữa các phiên bản, ví dụ hôm nay viết ``, tuần sau đổi thành ``. Làm vậy thì phần "nhất quán" mà Anthropic khuyên mất tác dụng.

Lỗi thứ hai là để chính sách riêng của một phòng nằm trong `` chung thay vì ``, khiến phòng kia bị ràng buộc vô lý. Lỗi thứ ba là viết vai trò phòng ban quá dài, đến mức nó lấn át vai trò chung của công ty.

## Ở khách hàng, yêu cầu này đến dưới dạng nào?

Ở khách hàng, yêu cầu thường không được gọi là "prompt nhiều lớp". Thay vào đó, họ sẽ nói: "Phòng tôi muốn trợ lý trả lời khác đi một chút".

Việc đầu tiên bạn nên làm là ngồi với phòng đó và hỏi ba câu: họ cần trợ lý đóng vai gì, câu trả lời phải theo định dạng nào, và có điều gì tuyệt đối không được nói kèm lý do.

Ba câu trả lời đó sẽ lấp đầy khối ``, kể cả phần ``.

Trong CV, đừng chỉ viết "viết prompt". Hãy viết rằng bạn đã thiết kế một prompt dùng chung cho nhiều phòng, và việc thêm phòng mới chỉ cần thêm một khối cấu hình.

Khi trợ lý được dùng từ phòng thứ hai trở đi, độ khó không còn nằm ở việc viết câu chữ hay. Cái khó là phân định phần nào dùng chung cho cả công ty và phần nào chỉ thuộc về một phòng.

**Thử ngay tuần này:**

- Lấy một system prompt bạn đang dùng, tách nó thành các thẻ &lt;role>, &lt;policies>, &lt;customer_context>, &lt;department_config>, rồi so câu trả lời trước và sau khi tách trên cùng 10 câu hỏi
- Viết thêm một câu 'vì...' cho mỗi chính sách trong prompt, sau đó thử một câu hỏi nằm ngoài danh sách chính sách xem model có xử đúng tinh thần không
- Đưa prompt cho một đồng nghiệp không làm dự án, nhờ họ trả lời thử hai câu hỏi theo đúng prompt, rồi ghi lại mọi chỗ họ phải hỏi lại

## Nguồn

- [Prompting best practices (Anthropic)](https://platform.claude.com/docs/en/build-with-claude/prompt-engineering/claude-prompting-best-practices)

- [Elements of a Prompt | Prompt Engineering Guide](https://www.promptingguide.ai/introduction/elements)

- [Basic Prompt Structure and Key Parts (Learn Prompting)](https://learnprompting.org/docs/basics/prompt_structure)

- [Technique #2: Roles in Prompts (Learn Prompting)](https://learnprompting.org/docs/basics/roles)
