# Nhận xét code thế nào để FDE mới cần bạn ít đi mỗi tuần

> Gắn nhãn chặn hay không chặn, nêu lý do rồi để người viết tự quyết: khách được bảo vệ, người mới lớn nhanh hơn.

Bản gốc: https://fdetimes.net/vi/bach-khoa/review-code-cho-fde-moi-trong-doi-khach/

Thử hình dung: một FDE mới vào đội được ba tuần gửi pull request đầu tiên chạm vào dữ liệu thật của khách, một script đồng bộ đơn hàng từ API của khách về kho dữ liệu. Bạn mở ra và thấy 14 chỗ muốn góp ý. Sáng thứ Hai khách cần chạy thử.

Có hai lối tắt quen thuộc. Bạn viết lại hộ cho nhanh, và lần sau người mới vẫn phải chờ bạn. Hoặc bạn để lại 14 bình luận trông nặng như nhau, và họ mất hai ngày sửa từ tên biến đến lỗi có thể làm hỏng số liệu của khách mà không biết cái nào thật sự quan trọng.

Với FDE, review vừa là lớp bảo vệ trước khi code chạy trong môi trường khách, vừa là kênh đào tạo diễn ra mỗi ngày. Vì thế cách bạn viết nhận xét ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tự lập của người mới, và cũng là một tín hiệu dễ thấy về khả năng dẫn dắt người khác của chính bạn.

## Thước đo đúng là số lần họ còn cần bạn

Bộ hướng dẫn review code của Google nói thẳng một mục tiêu phụ: nâng kỹ năng của người viết để theo thời gian họ cần review ít dần. Nghĩa là một review tốt không chỉ được đo bằng số lỗi bắt được. Nó còn được đo bằng việc PR sau của cùng người đó có ít điểm phải chặn hơn không.

Mục tiêu ấy khớp với cách các đội FDE đưa người mới vào việc. Theo mô tả của FDE Academy về 90 ngày đầu, việc ban đầu được khoanh lại để người mới mắc lỗi ở mức rủi ro còn kiểm soát được, chứ không phải trên một khách hàng chủ lực.

Người quản lý giữ sự giám sát sát sao nhưng không đến mức ngột ngạt. Cột mốc là lúc người mới có thể được giao một engagement thật mà không cần kèm chặt.

Review chính là nơi sự giám sát "sát nhưng không ngột ngạt" đó diễn ra. Mâu thuẫn nằm ở chỗ khách cần yên tâm, còn người mới cần được tự quyết. Cách giải là tách bạch: thứ gì chặn merge vì gây rủi ro cho khách, thứ gì chỉ là bài học.

## Một PR, ba loại nhận xét

Quay lại script đồng bộ đơn hàng. Giả sử phần lõi trông như sau:

```python
def sync_orders(since):
    orders = client.get("/orders", params={"since": since}).json()
    for o in orders:
        log.info(f"syncing {o}")
        db.execute(
            "INSERT INTO orders VALUES (%s, %s, %s)",
            (o["id"], o["email"], o["total"]),
        )
```

Đoạn code chạy được trong demo. Nhưng nó có hai lỗi gây hại cho khách, một câu hỏi chưa rõ và vài chỗ chỉ là thẩm mỹ. Một bộ nhận xét tốt sẽ nói rõ từng loại:

```text
issue (blocking): Nếu job chạy lại sau một lần lỗi mạng, INSERT sẽ
ghi trùng đơn hàng và doanh thu trên dashboard của khách bị đếm hai
lần. Cần cách ghi mà chạy lại bao nhiêu lần vẫn cho cùng kết quả.
Chọn cách nào là quyết định của bạn.

issue (blocking): Dòng log in nguyên đơn hàng, gồm cả email của
khách cuối. Log thường được nhiều người và nhiều hệ thống đọc hơn
database. Chỉ log id đơn hàng thôi.

question (non-blocking): API của khách có phân trang không? Nếu có,
hàm này có thể chỉ lấy được trang đầu.

nit: Đổi `o` thành `order` cho dễ đọc. Không bắt buộc.
```

Nhãn "blocking" và "non-blocking" lấy từ Conventional Comments, một quy ước định nghĩa nhận xét chặn là thứ khiến PR không được chấp nhận cho tới khi giải quyết xong.

Những người soạn quy ước này cho rằng gắn nhãn giúp tiết kiệm hàng giờ hiểu lầm giữa người review và người viết. Tiền tố "Nit" thì đến từ Google: một điểm nhỏ, về lý nên làm, nhưng không ảnh hưởng nhiều.

Để ý thêm ba chi tiết trong cách viết. Mọi nhận xét nói về code ("INSERT sẽ ghi trùng"), không nói về người ("bạn quên xử lý chạy lại") — đúng nguyên tắc của Google là nhận xét về code, không bao giờ về người viết.

Mỗi nhận xét đều có một câu lý do, vì lý do giúp người viết hiểu vì sao bạn góp ý và mang nguyên tắc đó sang PR sau.

Chi tiết thứ ba tinh tế hơn. Ở lỗi ghi trùng, bạn chỉ ra vấn đề và để người viết tự chọn cách sửa; theo Google, cách này thường giúp người viết học được nhiều hơn.

Ở lỗi log email, bạn nói thẳng cách làm, vì chỉ có một đáp án đúng và dữ liệu khách không phải chỗ để thử nghiệm. Biết lúc nào để người mới tự nghĩ, lúc nào chỉ đường, là phần khó nhất của nghề kèm.

## Khi nào thì bấm duyệt?

Giờ đếm lại 14 góp ý ban đầu. Giả sử sau khi phân loại còn 2 cái chặn, 3 câu hỏi hoặc gợi ý, và 9 nit. Người mới sửa 2 lỗi chặn trong buổi chiều, trả lời 3 câu hỏi, và PR được merge trước cuối tuần; 9 nit đi vào một PR dọn dẹp sau.

Đó đúng là chuẩn duyệt mà Google đề xuất: nghiêng về chấp nhận một thay đổi khi nó chắc chắn làm chất lượng chung của codebase tốt lên, dù chưa hoàn hảo.

Người review tìm sự cải thiện liên tục chứ không tìm sự hoàn hảo. Với FDE, chuẩn này có thêm một nghĩa: khách được bảo vệ ở đúng những điểm có rủi ro, còn người mới không bị kẹt ở những điểm không có.

## Cùng một lỗi, mỗi người một liều lượng

Bài "Benevolent Code Reviews As a Busy Manager" trên Crafting Tech Teams khuyên điều chỉnh ngôn ngữ và độ chi tiết theo từng người hoặc cặp mở PR.

Với người mới ở tuần đầu, nhận xét về ghi trùng có thể dài ba câu, kèm ví dụ về job chạy lại. Đến tuần thứ sáu, cùng vấn đề đó chỉ cần một câu hỏi: "Chạy lại hai lần thì sao?"

Câu hỏi ngắn ấy là dấu hiệu tiến bộ chứ không phải sự lười biếng. Bạn đang chuyển phán đoán từ đầu mình sang đầu người mới.

Cũng bài viết đó nhấn mạnh review nên giáo dục, hỗ trợ và gỡ vướng, và người ta không học được khi cảm thấy bị phán xét. Một chuỗi nhận xét gay gắt trước deadline của khách là cách nhanh nhất để người mới ngừng đặt câu hỏi.

## Năm bước cho PR tiếp theo

**Bước 1, xác định rủi ro.** Trước khi đọc dòng code đầu tiên, hỏi PR này chạm vào gì ở phía khách: dữ liệu thật, thông tin cá nhân, hay chỉ là công cụ nội bộ. Câu trả lời cho bạn biết ngưỡng chặn nên đặt ở đâu.

**Bước 2, đọc hết rồi mới viết.** Đi qua toàn bộ PR một lượt trước khi góp ý, để phân loại theo mức độ thay vì nhận xét theo thứ tự dòng code.

**Bước 3, viết từng nhận xét đúng khuôn.** Mỗi nhận xét mang một nhãn, nói về code, có một câu lý do; chỉ nói thẳng cách sửa khi rủi ro cho khách cao.

**Bước 4, duyệt sớm.** Bấm duyệt ngay khi các điểm chặn đã xong, đẩy nit sang PR dọn dẹp.

**Bước 5, theo dõi xu hướng.** Ghi lại số nhận xét blocking trên mỗi PR của người bạn đang kèm; nếu con số đó giảm dần qua các tuần, bạn đang làm đúng việc.

## Những lỗi người review hay mắc

Lỗi phổ biến nhất là sửa hộ. Nó nhanh hôm nay nhưng làm chậm cả quý, vì người mới không bao giờ tự đi qua được lập luận. Lỗi thứ hai là để mọi nhận xét không nhãn, khiến người viết đối xử với tên biến và lỗi mất dữ liệu như nhau.

Lỗi thứ ba xuất hiện dưới áp lực của khách: biến nit thành blocking vì lo lắng, hoặc ngược lại, hạ một lỗi bảo mật xuống non-blocking vì muốn kịp demo. Và lỗi cuối là dùng một độ chi tiết cho mọi người, dài dòng với người đã vững và cụt lủn với người mới.

**Điểm mấu chốt:** Review tốt nhất cho người mới là review khiến lần sau họ cần bạn ít hơn.

Cột mốc mà FDE Academy mô tả cho 90 ngày đầu, khi người mới được giao một engagement thật mà không cần kèm chặt, cũng là kết quả đáng ghi vào CV nếu bạn nhắm tới vị trí senior hay lead FDE. Hãy viết cụ thể: bạn đã kèm ai đến được cột mốc đó, và quy ước review nào bạn đưa vào đội để giúp họ tới đó.

Trong phỏng vấn, mang theo một nhận xét thật bạn từng viết, đã gắn nhãn và có lý do, thường thuyết phục hơn những lời tự giới thiệu chung chung về khả năng dẫn dắt.

Người kèm giỏi đo thành công của mình bằng một thứ khá ngược đời: ngày PR của người mới đến tay bạn và bạn không còn gì để chặn.

**Thử ngay tuần này:**

- Lấy ba PR gần nhất bạn đã review, gắn lại nhãn blocking, non-blocking hoặc nit cho từng nhận xét và đếm xem bao nhiêu cái thật sự phải chặn merge.
- Ở PR tiếp theo của một đồng nghiệp mới, viết lại mọi nhận xét về người ("bạn lại quên...") thành nhận xét về code, kèm một câu lý do.
- Bắt đầu ghi số nhận xét blocking trên mỗi PR của người bạn đang kèm, để vài tuần sau xem con số đó thay đổi thế nào.

## Nguồn

- [How to write code review comments | eng-practices](https://google.github.io/eng-practices/review/reviewer/comments.html)

- [The Standard of Code Review | eng-practices](https://google.github.io/eng-practices/review/reviewer/standard.html)

- [Conventional Comments](https://conventionalcomments.org/)

- [Benevolent Code Reviews As a Busy Manager](https://craftingtechteams.substack.com/p/benevolent-code-reviews-as-a-busy)

- [Forward Deployed Engineer First 90 Days: What Actually Happens on the Job](https://fde.academy/blog/forward-deployed-engineer-first-90-days)
