# Một file khách gửi sinh nhiều bản sao, mỗi bản một người xoá

> Slack trả phí mặc định giữ dữ liệu suốt vòng đời workspace; bảng theo dõi bản sao giúp bạn chỉ hứa xoá phần mình nắm quyền.

Bản gốc: https://fdetimes.net/vi/bach-khoa/nhan-luu-va-xoa-du-lieu-khach-gui-qua-email-slack-tuan-dau/

Ngày thứ ba của engagement, khách gửi email cho bạn kèm file `export_khach_hang_full.csv` và dòng chữ "để anh/chị xem dữ liệu thật". Chiều hôm đó, một kỹ sư bên khách đăng thêm bản cập nhật lên kênh Slack Connect mà hai bên dùng chung.

Bạn tải cả hai về laptop, đẩy lên bucket thử nghiệm rồi chạy notebook. Mọi việc đều có lý do, vì ai cũng đang muốn chạy nhanh.

Giờ hãy đếm xem tập dữ liệu ấy đang nằm ở bao nhiêu nơi: hộp thư của bạn, hộp thư của những người được cc, kênh Slack, thư mục Downloads, bucket, và có thể cả output của notebook. Ba tháng sau, khi dự án kết thúc hoặc khách hỏi "bên anh đã xoá dữ liệu của chúng tôi chưa?", bạn có trả lời được không?

Với FDE, đây không phải việc riêng của bộ phận pháp chế. Bạn là người nhận file, nên bạn cũng là người biết rõ nhất các bản sao nằm ở đâu. Quy tắc nhận, lưu và xoá cần có từ tuần đầu, khi số bản sao còn ít.

## Một file khách gửi tạo ra bao nhiêu bản sao?

Hãy coi mỗi file khách gửi là một tập bản sao, và mỗi bản sao chịu một luật xoá riêng. Cái khó là luật của từng nơi không giống nhau, mà phần lớn lại không nằm trong tay bạn.

Slack là ví dụ rõ nhất. Tài liệu trợ giúp của Slack ghi rằng trên gói trả phí, dữ liệu được giữ suốt vòng đời workspace theo mặc định.

Cài đặt lưu giữ áp dụng cho mọi tin nhắn, file, canvas và list, nhưng chỉ khi quản trị viên chủ động đặt hạn. Nếu không ai làm việc đó, file CSV kia sẽ còn đó rất lâu sau khi hợp đồng hết hạn.

Bạn thường cũng không phải người giữ quyền đặt hạn ấy. Vì thế, câu hỏi đầu tiên cần đặt ra là ai trong công ty bạn quản trị phần lưu giữ của Slack.

Slack Connect còn rắc rối hơn. Theo Slack, cài đặt lưu giữ của tổ chức bạn chỉ áp dụng cho nội dung do chính người của bạn gửi; nội dung do người bên ngoài gửi vào kênh chung được giữ hay xoá theo chính sách của tổ chức họ. Bản cập nhật mà kỹ sư bên khách đăng lên kênh vì vậy nằm ngoài quyền xoá của bạn.

Email cũng không đơn giản. Với Google Vault, quy tắc lưu giữ giữ lại dữ liệu ngay cả khi người dùng đã xoá thư hay dọn thùng rác, và hold được ưu tiên hơn quy tắc.

Dữ liệu chỉ được dọn khỏi hệ thống của Google khi quy tắc cuối cùng còn áp dụng đã hết hạn. Vậy nên đừng báo khách "đã xoá xong" chỉ vì bạn vừa bấm nút xoá trong hộp thư.

## Thời hạn lưu phải có người đặt

Hướng dẫn của ICO, cơ quan bảo vệ dữ liệu của Anh, nói thẳng: không được giữ dữ liệu cá nhân lâu hơn mức cần. Tổ chức cần một chính sách đặt thời hạn lưu chuẩn ở mọi chỗ có thể, đồng thời định kỳ rà lại dữ liệu đang giữ để xoá hoặc ẩn danh những gì không còn cần.

Điều 5(1)(e) của GDPR cũng đặt ra yêu cầu tương tự: dữ liệu cho phép nhận diện một người chỉ được giữ không lâu hơn mức cần cho mục đích xử lý. Thư mục `old_exports/` trên laptop của nhiều FDE, giữ lại vì biết đâu sau này dùng đến, khó mà khớp với nguyên tắc này.

Nguyên tắc tối thiểu hoá dữ liệu của ICO còn đi xa hơn: không giữ nhiều hơn mức cần cho mục đích đã nêu. Nếu bài toán là dự báo tồn kho, cột số điện thoại khách hàng không có lý do gì để nằm trong file.

**Điểm mấu chốt:** Trước khi mở file khách gửi, hãy biết nó sẽ sinh ra bao nhiêu bản sao và ai xoá từng bản.

## Ví dụ: bảng theo dõi cho file CSV ngày thứ ba

Quay lại file `export_khach_hang_full.csv`. Thay vì mở ngay, bạn dành mười phút ghi nó vào bảng theo dõi dữ liệu. Bảng có thể chỉ là một bảng tính dùng chung với khách, nhưng mỗi dòng ứng với một bản sao chứ không phải một file.

| Bản sao | Nơi lưu | Mục đích | Ai nắm quyền xoá | Hạn xoá | Cách xác nhận |
|---|---|---|---|---|---|
| Email gốc + đính kèm | Gmail công ty | Nhận lần đầu | Admin Workspace (kiểm tra quy tắc Vault và hold) | Ngay sau khi chuyển vào bucket | Hỏi admin quy tắc nào còn áp dụng |
| Bản cập nhật | Kênh Slack Connect | Nhận lần hai | Tổ chức khách | Theo chính sách bên khách | Hỏi admin bên khách |
| Bản tải về | Laptop, thư mục Downloads | Tạm thời | Bạn | Cuối ngày nhận | Tự kiểm tra |
| Bản đã cắt cột | Bucket thử nghiệm | Dự báo tồn kho | Bạn + team | Kết thúc engagement | Ghi log xoá, gửi khách |

Cột "Ai nắm quyền xoá" là cột quan trọng nhất. Nó buộc bạn thừa nhận rằng dòng thứ hai không thuộc quyền của bạn. Việc đúng lúc này là báo khách rằng bản ấy nằm dưới chính sách lưu giữ của họ.

Sau đó, gửi khách một tin nhắn ngắn để chốt quy tắc cho những lần sau. Có thể viết theo mẫu:

> "Để dữ liệu của anh/chị không bị rải ra nhiều nơi, từ nay xin gửi qua [một kênh duy nhất đã thống nhất], chỉ gồm các cột [danh sách]. Mỗi file bên em sẽ ghi vào bảng theo dõi chung kèm hạn xoá, và gửi xác nhận khi đã xoá."

Tin nhắn này cho khách thấy bạn nghiêm túc, đồng thời chặn trước đợt email kèm file tiếp theo.

## Năm bước làm từ tuần đầu

1. Chốt một kênh duy nhất trước khi khách gửi file đầu tiên, rồi ghi kênh ấy vào biên bản kickoff.
2. Chỉ xin khách những cột cần cho mục đích dự án, theo tinh thần tối thiểu hoá.
3. Ghi mọi bản sao vào bảng ngay khi chúng xuất hiện, kể cả bản tạm trên laptop.
4.

Hỏi admin Slack và Workspace của công ty bạn ba câu: thời hạn lưu hiện tại là bao lâu, ai có quyền đổi, và có hold nào đang áp lên hộp thư của team không.
5. Đặt lịch rà soát định kỳ, chẳng hạn hai tuần một lần, để xoá các dòng đã hết hạn và ghi lại ngày xoá.

Khi engagement kết thúc và có ổ cứng hoặc máy chủ cần thu hồi, việc xoá ở mức thiết bị có hướng dẫn riêng. NIST SP 800-88 Rev. 2 khuyến nghị lập một chương trình làm sạch phương tiện lưu trữ với kỹ thuật và kiểm soát phù hợp. Hãy nhắc tài liệu này với đội IT thay vì tự nghĩ ra cách xoá.

## Những lỗi khiến FDE mất uy tín với khách

Lỗi nguy hiểm nhất lại đến từ người có thiện chí: một kỹ sư muốn dọn dẹp nên tự rút ngắn thời hạn lưu giữ của Slack.

Slack cảnh báo rằng dữ liệu bị xoá theo cài đặt lưu giữ sẽ mất vĩnh viễn, và tác vụ xoá chạy mỗi ngày một lần. Chỉ cần đổi một con số là có thể xoá luôn lịch sử trao đổi mà team khác vẫn cần.

Lỗi thứ hai là quên bản backup. ICO lưu ý rằng bản sao trong hệ thống backup có thể chưa bị ghi đè ngay, và điều cốt lõi là đưa dữ liệu đó vào trạng thái không thể sử dụng. Lời hứa xoá với khách vì thế phải tính cả các bản sao này.

Lỗi thứ ba là hứa xoá dữ liệu khách gửi qua Slack Connect, một việc bạn không kiểm soát được. Lỗi thứ tư là báo "đã xoá" khi thư vẫn còn được quy tắc Vault hoặc một hold giữ lại.

Các lỗi này giống nhau ở một điểm: lời hứa vượt quá những gì bạn kiểm soát. Bảng theo dõi giúp bạn thấy rõ phần nào thuộc về mình, để chỉ hứa đúng phần đó.

## Đưa kỹ năng này vào CV thế nào

Nếu bạn từng làm với dữ liệu thật của khách, đừng chỉ ghi "có ý thức bảo mật". Một dòng cụ thể như "lập quy trình nhận và xoá dữ liệu khách cho engagement, có bảng theo dõi bản sao và xác nhận xoá khi bàn giao" cho nhà tuyển dụng thấy bạn xử lý dữ liệu ấy cẩn thận đến đâu.

Trong phỏng vấn, khi được hỏi "khách gửi file nhạy cảm qua email thì bạn làm gì", hãy trả lời theo thứ tự: bản sao, quyền xoá, thời hạn, xác nhận. Trả lời như vậy cho người phỏng vấn thấy bạn biết rõ mình hứa được gì và không hứa được gì với khách.

Đừng đợi đến buổi họp về bảo mật mới lo chuyện này. Hãy chuẩn bị sẵn bảng sáu cột trước khi file đầu tiên đến hộp thư của bạn.

**Thử ngay tuần này:**

- Tìm mọi file khách đã gửi bạn trong 30 ngày qua, rồi ghi từng bản sao vào bảng theo dõi: nơi lưu, mục đích, người nắm quyền xoá và hạn xoá
- Hỏi admin Slack của công ty bạn thời hạn lưu giữ hiện tại là bao lâu và ai có quyền thay đổi
- Gửi khách một tin nhắn ngắn, chốt một kênh duy nhất để chuyển dữ liệu từ nay về sau

## Nguồn

- [Customize data retention in Slack](https://slack.com/help/articles/203457187)

- [How data management features apply to Slack Connect](https://slack.com/help/articles/115004152843-How-data-management-features-apply-to-Slack-Connect)

- [Principle (e): Storage limitation | ICO](https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/data-protection-principles/a-guide-to-the-data-protection-principles/storage-limitation/?reqp=1)

- [Principle (c): Data minimisation | ICO](https://ico.org.uk/for-organisations/guide-to-data-protection/guide-to-the-general-data-protection-regulation-gdpr/principles/data-minimisation)

- [How retention works | Google Vault | Google Workspace Help](https://knowledge.workspace.google.com/vault/retention/how-retention-works)

- [Right to erasure | ICO](https://ico.org.uk/for-organisations/uk-gdpr-guidance-and-resources/individual-rights/individual-rights/right-to-erasure/)

- [NIST SP 800-88 Rev. 2, Guidelines for Media Sanitization](https://csrc.nist.gov/pubs/sp/800/88/r2/final)

- [Art. 5 GDPR – Principles relating to processing of personal data](https://gdpr-info.eu/art-5-gdpr/)
